Przejdź do treści

Wizyta u optyka

Tablica Snellena: jak przebiega badanie i jak czytać wynik

Tablica Snellena służy do badania ostrości wzroku do dali. Czytasz z niej litery różnej wielkości, każdym okiem osobno. W Polsce ostrość wzroku do dali bada się w gabinecie z odległości 5 m. Wynik 5/5 to w zapisie dziesiętnym 1,0. Dioptrie to inna miara: opisują moc soczewek okularowych.

· 8 min czytania · aktualizacja

Autorefraktometr, foropter i ekran z optotypem w kształcie litery C w gabinecie badania wzroku w salonie VisionOptyk w Swarzędzu

Ostrość wzroku bada się najczęściej na tablicy Snellena. Wynik zależy od najmniejszego rzędu znaków, który odczytasz prawidłowo, i pokazuje, jak wyraźnie widzisz drobne szczegóły z daleka. Czy potrzebujesz okularów, ustala badanie refrakcji, a moc soczewek okularowych podaje się w dioptriach. Choroby oka, np. jaskry, sama tablica nie pozwala stwierdzić.

Jak wygląda tablica Snellena?

Na tablicy Snellena jest wiele znaków różnej wielkości, nazywanych optotypami. Amerykańska Akademia Okulistyki (AAO) podaje, że tablica ma zwykle 11 rzędów wielkich liter. Opracowano ją w latach sześćdziesiątych XIX wieku.

Ciekawostka

Rozmiar znaków na tablicy jest ściśle określony. Według autora artykułu: „Optotypy mają w całości wielkość 5 minut kątowych, a elementy odróżniające je od siebie mają wartość 1 minuty kątowej”.

Źródło: Arkadiusz Pogrzebielski, Badanie ostrości wzroku do dali, 08.10.2015.

ETDRS to inny rodzaj tablicy do badania ostrości. Autor pracy porównującej obie tablice pisze, że na tablicy Snellena rzędy różnią się wielkością liter i ich liczbą.

Rodzaje tablic do badania ostrości wzroku
TablicaZnakiDla kogo i do czego
Snellenawielkie litery, zwykle w 11 rzędach; wielkość i liczba liter zmieniają się z rzędu na rządnajczęściej używana do badania ostrości wzroku do dali
ETDRS (logMAR)po 5 liter w rzędzie, kolejne rzędy różnią się o 0,1 logMARw pracy porównawczej wyniki na niej były istotnie lepsze niż na tablicy Snellena
Z literą E albo Cwielka litera E zwrócona w różne strony albo litera C z przerwą-
Pierścienie Landoltaoptotypy w postaci pierścieni Landoltanorma ISO 8596:2017 opisuje na nich pomiar ostrości do dali na potrzeby certyfikacji lub licencjonowania
Obrazkowe i z cyframiobrazki, cyfry albo linie zamiast literdla osób, które nie umieją czytać, zwłaszcza dzieci
Do bliżystandardowy tekst albo pojedyncze optotypyczytanie z 30 cm, uzupełnia badanie do dali
Źródło: AAO, Kaiser, MedlinePlus, mp.pl, ISO 8596:2017

Według mp.pl inne testy niż tablica Snellena, np. test logMAR, test z literą E i pierścienie Landolta, nie są w Polsce powszechnie stosowane.

Jak przebiega badanie tablicą Snellena?

Tablicę czytasz z ustalonej odległości, każdym okiem osobno. Amerykański serwis medyczny MedlinePlus i AAO opisują przebieg badania tak:

  1. Siadasz albo stajesz w wyznaczonej odległości od tablicy.
  2. Do pomiaru bez korekcji zdejmujesz okulary albo soczewki kontaktowe.
  3. Zasłaniasz jedno oko i odczytujesz najmniejszy rząd liter, który widzisz.
  4. To samo robisz drugim okiem.
  5. Jeśli nosisz okulary do dali, ostrość każdego oka sprawdza się potem w okularach.

Przygotowanie do badania wzroku i przygotowanie do badania optometrycznego opisujemy w osobnych tekstach.

Z jakiej odległości czyta się tablicę Snellena?

W Polsce ostrość wzroku do dali bada się w gabinecie z odległości 5 m, jak podaje serwis Medycyna Praktyczna (mp.pl). MedlinePlus pisze, że tablica stoi często 20 stóp, czyli sześć metrów, od badanego. MedlinePlus dodaje, że przy odległości krótszej niż sześć metrów używa się specjalnych tablic.

W niektórych gabinetach tablicę ogląda się w lustrze, dzięki czemu badanie mieści się w pomieszczeniu krótszym niż sześć metrów. Według AAO wynik jest wtedy taki sam jak przy patrzeniu na tablicę wprost.

Jak czytać wynik badania tablicą Snellena?

Wynik zapisuje się ułamkiem. W liczniku jest odległość, z której czytasz tablicę, w gabinecie w Polsce 5 m. W mianowniku jest wartość podana przy ostatnim rzędzie rozpoznanym prawidłowo.

Wynik 5/5 to w zapisie dziesiętnym 1,0, a wynik 5/10 to 0,5. Jeśli odczytasz tylko znak z pierwszego, najwyższego rzędu, wynik to 5/50, czyli 0,1.

Schemat wyniku 5/10: górna liczba 5 to odległość badania, 5 m. Dolna liczba 10 to wartość przy ostatnim rzędzie odczytanym prawidłowo: z 10 m ten rząd powinna rozpoznać osoba z pełną ostrością wzroku. 5 : 10 daje zapis dziesiętny 0,5. Ten sam wynik w różnych zapisach: 1,0 = 5/5 = 6/6 = 20/20 oraz 0,5 = 5/10 = 6/12 = 20/40
Jak czytać zapis ostrości wzroku do dali: wynik 5/10 to w zapisie dziesiętnym 0,5.

Zapis dziesiętny to wartość ułamka, więc oba zapisy znaczą to samo. Wynik 1,0 ma kilka zapisów:

  • 5/5, gdy tablicę czyta się z 5 m, jak w gabinecie w Polsce
  • 6/6, brytyjski zapis w metrach
  • 20/20, zapis amerykański w stopach
  • 1,0, zapis dziesiętny, powszechny w Europie

Tak samo 0,5 to 5/10, 6/12 albo 20/40. Inaczej jest z wynikami z różnych tablic: według mp.pl są zbliżone, ale nie równoważne. W pracy porównującej oba rodzaje tablic wyniki na tablicach ETDRS były istotnie lepsze niż na tablicach Snellena.

Ten sam wynik ostrości wzroku do dali w różnych zapisach
Zapis dziesiętnyZ 5 m, gabinet w PolsceZ 6 mZ 20 stóplogMAR
1,05/56/620/200,00
0,85/6,256/7,520/250,10
0,55/106/1220/400,30
0,45/12,56/1520/500,40
0,255/206/2420/800,60
0,25/256/3020/1000,70
0,15/506/6020/2001,00
Źródło: mp.pl (zapis z 5 m i dziesiętny), standard DICOM PS3.17 (zapisy z 6 m, z 20 stóp i logMAR)

W zapisie logMAR, używanym przy tablicach ETDRS, liczba rośnie, gdy ostrość maleje: wynik 1,0 to 0,00, a 0,1 to 1,00. Liczby w tabeli opisują ostrość wzroku, a dioptrie to inna miara, w której podaje się moc soczewek okularowych.

Skróty Vod i Vos to według mp.pl ostrość wzroku do dali oka prawego i lewego.

Zapis dziesiętny stosują też przepisy o prawie jazdy. Dla kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. wymaga obuocznej ostrości wzroku co najmniej 0,5 po korekcji. W poradzie kontrola wzroku a prawo jazdy przeczytasz, kiedy badanie jest obowiązkowe.

Czy wynik 1,0 oznacza idealny wzrok?

Wynik 20/20 (6/6), czyli 1,0, MedlinePlus uznaje za prawidłowy, ale według AAO nie jest to widzenie idealne. Amerykańskie Towarzystwo Optometryczne (AOA) pisze, że taki wynik mówi tylko o ostrości do dali. Brytyjskie College of Optometrists dodaje, że wiele osób widzi lepiej niż 6/6, a 6/6 nie jest najniższym rzędem tablicy.

Niektórzy dobrze widzą w dal, ale nie potrafią wyostrzyć bliskich przedmiotów. Przyczyną może być według AOA nadwzroczność albo starczowzroczność, czyli utrata zdolności ogniskowania.

Dobry wynik do dali może też nie ujawnić nadwzroczności. AOA wyjaśnia, że typowe badania przesiewowe, np. szkolne, często jej nie wykrywają. Osoba z nadwzrocznością może bowiem bez większego trudu odczytać tablicę do dali, a wzrok do bliży rzadko sprawdza się w takich badaniach skutecznie.

Sprawdź, czy wynik zmierzono bez korekcji, czy w okularach. MedlinePlus podaje, że jeśli 6/6 widzisz dopiero przez szkła, masz wadę refrakcji, którą korygują okulary albo soczewki. Wynik 1,0 w okularach oznacza więc prawidłową ostrość z korekcją.

Jeśli nosisz okulary albo soczewki, wynik według AAO pokazuje, czy twoja recepta wymaga zmiany. Gdy w badaniu refrakcji, po doborze szkieł, końcowy wynik nadal jest gorszy niż 6/6, według MedlinePlus prawdopodobnie występuje inny, nieoptyczny problem z okiem. MedlinePlus pisze też, że nieprawidłowy wynik badania ostrości wzroku może oznaczać potrzebę okularów albo soczewek kontaktowych, ale może też wskazywać na problem z oczami, który wymaga dalszej oceny.

Ostrość wzroku a dioptrie

Ostrość wzroku i dioptrie to dwie różne miary. Badanie ostrości do dali ocenia zdolność rozdzielczą siatkówki, a w dioptriach mierzy się moc soczewek okularowych. Porady jak czytać receptę i co oznacza cylinder na recepcie wyjaśniają oznaczenia z recepty.

Moc soczewek ustala badanie refrakcji. MedlinePlus pisze, że ma ono pokazać, czy masz wadę refrakcji, czyli czy potrzebujesz okularów albo soczewek kontaktowych.

W subiektywnej metodzie Dondersa, opisanej na mp.pl, patrzysz w dal przez oprawkę okularową. Wkłada się do niej soczewki o różnej mocy, aż uznasz obraz za najostrzejszy. Przy krótkowzroczności za wadę uznaje się moc najsłabszej soczewki minusowej, przy której ostrość jest prawidłowa. Przy nadwzroczności jest to moc najmocniejszej soczewki plusowej.

To samo rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. podaje dla kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E wymagania dotyczące ostrości wzroku i wielkości korekcji. Wymaga po korekcji obuocznej ostrości wzroku co najmniej 0,8. Oko lepiej widzące musi mieć po korekcji co najmniej 0,8, a gorzej widzące co najmniej 0,1. Wielkość korekcji rozporządzenie dopuszcza w granicach plus minus 8,0 D, czyli dioptrii.

Wymagania dotyczące ostrości wzroku i korekcji w badaniu lekarskim kierowców
WymógKategorie AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i TKategorie C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E i pozwolenie na kierowanie tramwajem
Ostrość obuoczna po korekcjico najmniej 0,5co najmniej 0,8
Oko lepiej widzące po korekcjibez osobnego progu (wyjątek: przy jednooczności oko widzące co najmniej 0,5)co najmniej 0,8
Oko gorzej widzące po korekcjibez osobnego proguco najmniej 0,1
Dopuszczalna wielkość korekcjirozporządzenie nie podaje granicyw granicach plus minus 8,0 D
Rodzaj korekcjibez ograniczeń: okulary, soczewki kontaktowe albo wewnątrzgałkowe, pod warunkiem dobrej tolerancji i adaptacjibez ograniczeń: okulary, soczewki kontaktowe albo wewnątrzgałkowe, pod warunkiem dobrej tolerancji i adaptacji
Źródło: rozporządzenie Ministra Zdrowia z 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, załącznik nr 2

Osobne warunki rozporządzenie podaje dla osób widzących jednym okiem.

Tablica do bliży i tablice dla dzieci

Do bliży używa się innych tablic niż do dali. Osobne tablice są też dla dzieci, które nie czytają liter.

Tablica do bliży

Przy badaniu do bliży czytasz standardowy tekst albo pojedyncze optotypy z odległości 30 cm. Badanie to według mp.pl uzupełnia badanie do dali i pozwala ocenić, czy przy starczowzroczności potrzebujesz okularów.

W liczniku wyniku do bliży jest wartość najmniejszego tekstu, który czytasz poprawnie, a w mianowniku odległość, czyli 30 cm. Pełną ostrość do bliży zapisuje się jako 0,5/30 cm. Liczba 0,5 opisuje tekst na tablicy do bliży, więc nie porównuj jej z wynikiem 0,5 do dali.

Tablice dla dzieci

MedlinePlus podaje, że u osób, które nie umieją czytać, zwłaszcza u dzieci, zamiast liter stosuje się cyfry, linie albo obrazki. Badanie wady refrakcji metodą Dondersa jest według mp.pl u dzieci niemiarodajne, bo ich akomodacja, czyli nastawność oka, jest bardzo duża.

Kolejne kroki opisuje porada jak wykryć wadę wzroku u dziecka.

Czy można sprawdzić wzrok tablicą Snellena w domu?

Ostrość wzroku sprawdzisz w domu wydrukowaną tablicą, ale takie sprawdzenie nie zastępuje badania wzroku. MedlinePlus podaje, że domowe testy ostrości są dostępne jako wydruk, aplikacja na smartfon albo strona internetowa.

Podgląd tablicy Snellena do wydruku
Strona 1 pliku PDF z tablicą. Na ekranie rozmiar liter nie odpowiada odległości 3 m: do sprawdzenia wzroku wydrukuj tablicę w skali 100%.
  1. Zasłoń jedno oko bez uciskania i czytaj litery od góry, rząd po rzędzie.
  2. Potem sprawdź drugie oko.
  3. Jeśli nosisz okulary do dali, sprawdź też wzrok w okularach.

Według MedlinePlus nieprawidłowy wynik może oznaczać potrzebę okularów albo soczewek kontaktowych, ale też problem z oczami, który wymaga dalszej oceny.

Wynik z domowego wydruku traktuj orientacyjnie.

AAO zaznacza, że tablica nie pozwala lekarzowi stwierdzić, czy masz chorobę oka, np. jaskrę, albo problem z siatkówką. Nie mierzy też utraty widzenia obwodowego, czyli bocznego. AOA pisze, że testy wzroku online próbują zastąpić jeden element badania, refrakcję, i nie obejmują pełnej oceny zdrowia oczu przez specjalistę.

Inne badania poza tablicą Snellena

Badanie oczu to według College of Optometrists znacznie więcej niż sprawdzenie ostrości wzroku. AOA wymienia inne umiejętności, które składają się na sprawność widzenia: widzenie obwodowe, koordynację oczu, widzenie głębi, zdolność ogniskowania i widzenie barw.

Autorefraktometria to według mp.pl zautomatyzowane, sterowane komputerowo badanie wady refrakcji. Wynikiem jest wydruk z wartością wady sferycznej i niezborności.

Test Ishihary sprawdza widzenie barw. Według MedlinePlus oglądasz w nim karty z kolorowymi kropkami, z których część układa się w cyfry albo symbole. Jak podaje mp.pl, tablice Ishihary pozwalają ocenić tylko zaburzenia widzenia czerwieni i zieleni. Zaburzeń widzenia barwy niebieskiej nie wykrywają.

College of Optometrists zaleca, by większość osób badała oczy co najmniej co dwa lata, zależnie od sytuacji klinicznej. Porada jak często badać wzrok omawia to szerzej.

Kto bada ostrość wzroku?

W salonach VisionOptyk ostrość wzroku sprawdza dyplomowany optometrysta podczas badania wzroku. Badanie pozwala mu określić wadę wzroku i na tej podstawie dobrać korekcję.

Więcej o optometryście przeczytasz w poradzie kim jest optometrysta.

Badanie wzroku w VisionOptyk obejmuje ostrość widzenia, dobór korekcji i ocenę widzenia obuocznego. Trwa około pół godziny, a optometrysta omawia z tobą wynik i zalecenia. Badanie komputerowe to etap 02 z 06, obiektywny pomiar wady autorefraktometrem i punkt wyjścia do dalszych testów. Na stronie o badaniu u optometrysty znajdziesz szczegóły.

Online zapiszesz dziecko od 10. roku życia. Młodsze dziecko też zbadamy - zadzwoń albo przyjdź do salonu, ustalimy termin.

Umówisz się przez telefon w godzinach otwarcia salonu albo w wybranym salonie. Możesz też wybrać salon i godzinę w rezerwacji online.

Częste pytania

W Polsce ostrość wzroku do dali bada się w gabinecie z odległości 5 m. Według MedlinePlus tablica stoi często 20 stóp, czyli sześć metrów, od badanego, a przy krótszej odległości używa się specjalnych tablic.

Wynik 1,0 to zapis dziesiętny wyniku 5/5, czyli to samo co 6/6 i 20/20. MedlinePlus uznaje 20/20 (6/6) za wynik prawidłowy. Taki wynik mówi jednak tylko o ostrości do dali i nie musi oznaczać idealnego wzroku.

Nie, to dwie różne miary. Ostrość 0,5, zapisywana też jako 5/10, to wynik z tablicy, a w dioptriach mierzy się moc soczewek okularowych. Moc soczewek dobiera się podczas badania refrakcji.

Ostrość wzroku bada się najczęściej na tablicy Snellena, a znaki na niej nazywa się optotypami. Są też inne tablice, np. ETDRS. Wyniki z różnych tablic są zbliżone, ale nie równoważne.

Tak, ostrość wzroku sprawdzisz w domu wydrukowaną tablicą, ale takie sprawdzenie nie zastępuje badania wzroku, a wynik z wydruku traktuj orientacyjnie. Według MedlinePlus nieprawidłowy wynik może oznaczać potrzebę okularów albo soczewek kontaktowych, ale też problem z oczami, który wymaga dalszej oceny. AAO zaznacza, że tablica nie pozwala stwierdzić choroby oka, np. jaskry, a AOA, że testy online nie obejmują pełnej oceny zdrowia oczu przez specjalistę.

Badanie wzroku

Bezpłatnie, bez obowiązku zakupu

Umów