Z bliska widzisz ostro, z daleka obraz jest coraz bardziej rozmyty. Oko skupia go przed siatkówką, a korekcja przesuwa go na właściwe miejsce.
To ilustracja, nie badanie ani diagnoza.
Więcej o krótkowzroczności
Krótkowzroczność (miopia) to wada wzroku, czyli wada refrakcji. Oko jest odrobinę za długie albo jego rogówka i soczewka za mocno skupiają światło, dlatego ostry obraz dalekich przedmiotów powstaje przed siatkówką zamiast na niej. Z bliska widzisz dobrze, ale im dalej, tym bardziej świat się rozmywa: najpierw drobne litery i twarze, potem kształty. Okulary lub soczewki kontaktowe przesuwają ostry obraz z powrotem na siatkówkę i znów widzisz ostro w dali.
Co się dzieje w oku. Światło z daleka powinno skupić się dokładnie na siatkówce. W oku krótkowzrocznym skupia się przed nią, bo gałka oczna jest za długa w stosunku do mocy rogówki i soczewki. Na siatkówkę trafia rozproszona plamka zamiast punktu. Im dalej jest przedmiot, tym większa plamka i tym mocniejsze rozmycie. Z bliska światło dociera do oka rozbieżne i nadmiar mocy oka krótkowzrocznego akurat to wyrównuje. Dlatego przedmioty bliżej punktu dali są ostre bez wysiłku.
Punkt dali. Każdy krótkowidz ma odległość, do której widzi ostro bez okularów. Liczy się ją prosto: 100 cm podzielone przez wadę w dioptriach. Przy -1,00 D to 1 metr, przy -2,00 D pół metra, przy -4,00 D 25 cm. To dlatego osoba z -4,00 D czyta telefon bez okularów, ale nie pozna znajomego po drugiej stronie ulicy.
Skala wady. Według międzynarodowej definicji IMI (Flitcroft i in. 2019) o krótkowzroczności mówimy od -0,50 D, a wysoka krótkowzroczność to -6,00 D i więcej. W praktyce wadę dzieli się też umownie na:
- niską: od -0,50 do -3,00 D,
- średnią: od -3,25 do -5,75 D,
- wysoką: od -6,00 D.
Przy wysokiej krótkowzroczności rośnie ryzyko chorób siatkówki (m.in. zmian w plamce i odwarstwienia siatkówki), dlatego obok dobrej korekcji potrzebna jest regularna kontrola dna oka u lekarza okulisty.
Skąd się bierze. Odpowiadają za nią geny (rodzice z krótkowzrocznością), dużo pracy z bliska i mało czasu na dworze w dzieciństwie. U dzieci wada zwykle narasta w wieku szkolnym, bo gałka oczna rośnie, a u większości osób stabilizuje się pod koniec okresu dojrzewania lub w młodej dorosłości. U dorosłych jest zwykle stabilna, dlatego jej wyraźna zmiana to sygnał do badania, a często także do wizyty u lekarza. Takiej zmianie może towarzyszyć np. zaćma jądrowa albo wahania poziomu cukru we krwi.
Objawy, które ludzie bagatelizują: mrużenie oczu, siadanie bliżej ekranu lub tablicy, bóle głowy po dniu w szkole albo za kierownicą, gorsze widzenie wieczorem, „nie poznaję ludzi z daleka”, dziecko przepisuje z tablicy z błędami.
Dlaczego wieczorem jest gorzej. W ciemności źrenica się rozszerza, a większa źrenica to większa plamka rozmycia. Do tego dochodzi tzw. krótkowzroczność nocna: przy słabym świetle oko ma skłonność do ustawiania ostrości bliżej, niż trzeba (Leibowitz i Owens 1975), u różnych osób w różnym stopniu. Dlatego światła aut i latarnie rozlewają się w duże krążki.
Co daje badanie. Optometrysta mierzy wadę z dokładnością do 0,25 D, sprawdza każde oko osobno i ocenia widzenie obuoczne. Jeśli coś budzi niepokój, zaleca wizytę u lekarza okulisty. U dzieci badanie pozwala też ocenić, czy warto sięgnąć po metody spowalniania postępu krótkowzroczności: specjalne soczewki okularowe lub kontaktowe (krople z atropiną w niskim stężeniu przepisuje lekarz). O tym decyduje specjalista po badaniu, nie symulator.
Kiedy nie czekać na wolny termin, tylko iść od razu: nagłe błyski, „deszcz” nowych mętów, zasłona w polu widzenia. To mogą być objawy odwarstwienia siatkówki (ryzyko jest wyższe przy wysokiej krótkowzroczności). Od razu do lekarza okulisty albo na SOR, nie do salonu.
Dla rodziców
Dziecko rzadko powie, że nie widzi tablicy. Częściej mruży oczy, siada bliżej, przepisuje z błędami albo po szkole boli je głowa. Krótkowzroczność u dzieci narasta razem ze wzrostem oka, dlatego liczą się regularne kontrole i wczesna korekcja. U dzieci i nastolatków z krótkowzrocznością Amerykańska Akademia Okulistyki zaleca kontrole co 1-2 lata, a przy szybkim postępie częściej, według zaleceń specjalisty. Są dziś soczewki, które pomagają spowolnić postęp krótkowzroczności, a o tym, czy są odpowiednie dla Twojego dziecka, decyduje badanie. Jeśli badanie pokaże kłopot ze współpracą oczu (widzeniem obuocznym), w VisionOptyk pomogą też ortoptyści i terapia widzenia. Zez i niedowidzenie leczy lekarz okulista.
Jak powstała ta symulacja i na czym się opiera
Każdy poziom policzył program ze zdjęcia bazowego, więc obrazów nie rysowaliśmy ręcznie ani nie generowaliśmy „na oko”. Dla każdego miejsca na zdjęciu znamy odległość od oka. Z tej odległości i z mocy wady w dioptriach wynika błąd ostrości, a średnica plamki rozmycia na siatkówce to w przybliżeniu szerokość źrenicy pomnożona przez ten błąd (w sali ok. 4 mm, o zmierzchu ok. 5 mm). Przedmioty bliżej punktu dali oko wyostrza samo, dlatego zeszyt czy telefon zostają ostre. Rozmycie liczymy w świetle liniowym, więc jasne światła rozlewają się w krążki tak jak w oku. Orientacyjną ostrość wzroku przy danej wadzie podajemy na podstawie zależności opisanych w literaturze, ale u każdego jest ona trochę inna.
Na czym się opieramy:
- Flitcroft DI i in. IMI - Defining and Classifying Myopia: A Proposed Set of Standards for Clinical and Epidemiologic Studies. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019;60(3):M20-M30.
- American Academy of Ophthalmology. Refractive Errors Preferred Practice Pattern. Ophthalmology. 2023;130(3):P1-P60.
- Smith G. Relation between spherical refractive error and visual acuity. Optom Vis Sci. 1991;68(8):591-598.
- World Health Organization. World report on vision. Genewa: WHO; 2019.
Opracowanie merytoryczne: optometryści VisionOptyk.
To ilustracja, nie badanie ani diagnoza. Rozpoznanie chorób oczu stawia lekarz okulista.
